Van reststoffen tot waardevolle grondstoffen 20 januari 2012

Hoe kunnen we reststoffen die we niet meer gebruiken, verwerken tot waardevolle grondstoffen? Voor die vraag stonden de papierfabriek Norske Skog Parenco in Renkum en Waterschap Vallei & Veluwe. Doordat de papierfabriek en de rioolwaterzuiveringsinstallatie naast elkaar stonden, werd hergebruik van stoffen betaalbaar.

‘De synergie zit ’m in het uitwisselen van stromen, zoals afvalwater, warmte, biogas, elektriciteit en slib’, zegt Henry van Veldhuizen, strategisch adviseur waterketen en vanuit het waterschap projectleider voor de Gronstoffenrotonde. ‘Daardoor kunnen we op het gebied van duurzaamheid grote stappen maken en kosten besparen.’

Meer biogas
‘Afvalwater wordt niet meer in twee zuiveringen schoongemaakt, maar alleen in die van het waterschap’, aldus Van Veldhuizen. ‘Bij ons staat ook een vergistingsinstallatie, die biogas uit slib produceert. Door de bundeling van het afvalwater kunnen we veel meer biogas maken. Bovendien levert het een besparing op de inzet van chemicaliën op, waaraan Parenco een tekort had en het waterschap juist een overschot.’

Slib
Het restproduct dat uit de zuivering komt, slib, kan worden verwerkt bij Parenco. Van Veldhuizen: ‘Daar staat een verbrandingsoven. Het slib hoeft dus niet meer naar Duitsland te worden getransporteerd om daar in een kolencentrale te worden verbrand. Dat betekent minder milieubelasting en een besparing op transportkosten. En er is nog een voordeel. Als het slib van het waterschap in de oven van Parenco wordt verbrand, hoeft Parenco minder aanvullend aardgas in te kopen voor hun elektriciteitsvoorziening.’ 

De Grondstoffenfabriek
Waterschappen denken al langer na over het winnen van groene grondstoffen uit afval. ‘De Unie van Waterschappen is recent gestart met het initiatief De Grondstoffenfabriek’, vertelt Van Veldhuizen. ‘De nadruk ligt daarbij op de vraag wat er in rioolwater zit en wat eruit kan worden gehaald. Zo kan er fosfaat worden teruggewonnen uit slib en opnieuw worden ingezet. Ook kunnen cellulosevezels uit afvalwater worden gefilterd en worden opgewerkt tot waardvolle producten voor de chemische industrie.’

Groengas
En wat gebeurt er met het geproduceerde biogas? Van Veldhuizen: ‘De gedachte is om biogas op te werken tot groengas voor auto’s, bussen en vrachtwagens. Het voordeel daarvan is een afname van het gebruik van fossiele brandstoffen en dus van CO₂-uitstoot. Groengas is bovendien een relatief schone brandstof, waardoor er minder fijnstof wordt uitgestoten en de luchtkwaliteit verbetert.’

Green Deal
Volgens Van Veldhuizen is het nu de kunst om het project van de grond te krijgen. ‘Er zijn diverse partijen bij betrokken met elk hun eigen belangen. Bovendien kan wetgeving belemmerend werken. Dankzij de Green Deal, een afspraak tussen het Rijk en marktpartijen, zetten wij ons in voor het realiseren van duurzame initiatieven, terwijl het Rijk zich inzet voor het opheffen van belemmeringen.’

Innovatie-estafette
Op de Innovatie-estafette van 4 oktober 2011 is de Grondstoffenrotonde gepresenteerd als doorbraak. ‘We hebben toen, in aanwezigheid van staatssecretaris Atsma, met alle betrokken partijen een intentieverklaring ondertekend. Dat was een belangrijk moment op weg naar realisatie’, zegt Van Veldhuizen.

Het project bevindt zich vooralsnog in de planfase. Van Veldhuizen: ‘Helaas bevindt de papierfabriek zich op dit moment in ongunstig economisch weer. Een overname van de fabriek is onlangs op het laatste moment afgeketst. Daarom is het lastig om nu concrete afspraken te maken. Aan de andere kant is er juist nu een grotere drive om de fabriek te transformeren van een industrieel naar een duurzaam bedrijf.’