Innovatie IJkdijk

De IJkdijk is een internationaal uniek project gericht op het ontwikkelen, testen en controleren van innovatieve meetsystemen in waterkeringen. Om te komen tot een algemeen toepasbaar en robuust voorspellingsysteem voor het meten van de sterkte van waterkeringen worden er op de daarvoor geschikt gemaakte proeftuinfaciliteit IJkdijk experimenten uitgevoerd. Daarnaast wordt de technologie die ontwikkeld is in de IJkdijk vertaald naar de praktijk door deze opschalend toe te passen in bestaande dijken in Nederland. De IJkdijk sluit naadloos  aan bij het onderzoeksprogramma ‘Flood Control 2015’, waarin overheid en bedrijfsleven en kennisinstellingen samenwerken om de informatievoorziening tijdens acute overstromingsdreigingen te verbeteren.

Het topteam water onderscheidt in haar rapportage ‘Water verdient het’ zeven speerpunten die op de langere termijn bijzondere kansen bieden bij het uitbouwen van de Nederlandse concurrentiepositie in de watersector. Flood Control 2015 vormt een van de businesscases onder het speerpunt ‘Enabling Deltalife’. Waterveiligheid is essentieel in dit speerpunt. Nederland is internationaal immers hèt voorbeeld van een veilige dichtstedelijke economische delta. De ambitie van het cluster is om in 2020 een toonaangevende positie te houden in de internationale markt, zowel in technologisch opzicht als in de uitvoering. De mondiale markt voor dit speerpunt wordt geschat op meer dan € 120 miljard per jaar.

Continue meting van dijksterkte
Het vernieuwende aspect van de IJkdijk is dat de sterkte van de dijk door middel van moderne sensor- en observatiesystemen en datanetwerken continu wordt gemeten en tot real-time voorspellingen rond de sterkte van de dijk leidt. Voorheen gebeurde dat alleen incidenteel. Omdat de sterkte van de dijk onder verschillende (weers)omstandigheden wordt gemeten wordt veel sneller duidelijk hoe een dijk reageert op verschillende golf- en stromingsomstandigheden, bij hoogwater, maar ook op perioden van droogte. In de nabije toekomst zal daarmee ook de verwachte sterkte, bijvoorbeeld in voorbereiding op stormen of hoogwater, worden berekend.

Betrouwbaar onderbouwen van de veiligheid van dijken
Het wordt in de toekomst daarmee mogelijk om betrouwbaarder te onderbouwen welke dijken mogelijk onveilig zijn, en welke mechanismen of processen daarvan de oorzaak zijn en hoe de dijken dus optimaal kunnen worden versterkt of maatregelen kunnen worden genomen tijdens extreme situaties. Het verkleint daarmee de kans op overstromingen. Daarmee is de IJkdijk voor Nederlandse waterbeheerders (Rijkswaterstaat, waterschappen) van groot belang.

De ontwikkelingen rond IJkdijk worden internationaal met belangstelling gevolgd, en is daarmee mondiaal een voorbeeld van de Nederlandse waterbouwkennis. Het kan daarmee met enige aanpassingen ook een Nederlands exportproduct worden. Daarvan kan het Nederlandse bedrijfsleven profiteren.

Wat is er al gebeurd?
Sinds enkele jaren staat er een proeftuinfaciliteit IJkdijk in Bellingwedde (Groningen). Deze bestaat uit meerdere echte dijken vol met meetapparatuur en sensoren. Op de IJkdijk testlocatie  is het mogelijk om hoogwater na te bootsten en precies te meten hoe de dijk zich dan houdt. De faciliteit is uniek in de wereld.

Inmiddels is naast de testfaciliteit ook een echte zeedijk in de Eemshaven uitgerust met sensoren. Voor het verder toepassen van de IJkdijk technologie in waterkeringen ontving de Stichting IJKdijk tijdens de innovatie-estafette een voucher van 3 miljoen Euro van staatssecretaris Joop Atsma

Verdere uitvoering van het programma
Met de bijdrage van 3 miljoen Euro, aangevuld met bijdragen van EL&I, de waterschappen en het bedrijfsleven kan de volgende fase van de IJkdijk van start.  Het programma bestaat uit verschillende onderdelen:

• Validatie: Validatie van de sensortechnologie is noodzakelijk om de systemen algemeen toepasbaar te maken. Door middel van verschillende experimenten wordt de betrouwbaarheid en robuustheid van de systemen getest.  
• LiveDijken: Als vervolg op de validatie werkt Stichting IJkdijk samen met beheerder aan een beperkte uitrol van technologieën in LiveDijken op kleine schaal. Verschillende projecten zijn in uitvoering of voorbereiding.
• LiveDijk XL: Met Waterschap Noorderzijlvest is het project LiveDijk XL Noorderzijlvest opgesteld en wordt momenteel in voorbereiding gebracht. In LiveDijk XL projecten wordt de kennis uit kleinere projecten opgeschaald over langere dijktrajecten.
• Dijk Data Service Centre (DDSC): Onderdeel van het IJkdijk-ontwikkelprogramma is het Dijk Data Service Centre (DDSC). Het DDSC stroomlijnt gegevens-inwinning en -verwerking en maakt data op een eenvoudige wijze beschikbaar voor de beheerder. De validatie en LiveDijk (XL) projecten leveren veel gegevens op die gebruikt kunnen worden als referentie voor gelijksoortige dijken op andere locaties. Met de gegevens krijgen dijkbeheerders en crisisteams een beter beeld van overstromingsrisico’s. Ontwikkeling van DDSC is op korte termijn voorzien in Noord-Nederland.
• Onderwijs en onderzoek: Om elkaars kennis te benutten werkt Stichting IJkdijk samen met diverse onderwijsinstellingen en onderzoeksprojecten in binnen- en buitenland. Hierbij gaat het om afstudeerprojecten, promotie-onderzoek en data-uitwisseling.

Partners
Stichting IJkdijk wordt gevormd door Deltares, stichting IDL, NV NOM, STOWA en TNO. Staatsbosbeheer stelt de proeftuinfaciliteit IJkdijk in Groningen beschikbaar.

Contactgegevens
Stichting IJkdijk: info@ijkdijk.nl

 Kijk voor meer informatie over deze doorbraak op www.ijkdijk.nl