U wilt bliksem door een vliegtuig jagen. Mag dit? Ja, het moet zelfs. Want de kans op blikseminslag is gemiddeld eens per jaar, dus de vliegtuigbouwer moet hier al tijdens het ontwerp goed rekening mee houden. Zowel bij de meer conventionele vliegtuigen van aluminium als bij de nieuwste modellen, waarin veel composietmaterialen worden gebruikt. En die geleiden veel minder goed, zodat de vliegtuigbouwer aan de slag moet om het net zo veilig te houden. Wie hier alles van wil weten moet dus meten. En dat is precies wat er is gebeurd.
De afgelopen jaren is in het EU-project ILDAS - het In-flight Lightning Damage Assessment System - een meetsysteem ontwikkeld voor het registreren van de bliksemstroom door vliegtuigen. Daar was een consortium van twaalf bedrijven uit vijf landen voor nodig onder leiding van het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium NLR. Airbus in Toulouse stelde een A320-vliegtuig beschikbaar om het systeem op uit te proberen. Het klinkt spannend en dat is het ook, want het meten van bliksem is erg lastig. Alte de Boer van het NLR was er nauw bij betrokken: "Veel mensen denken dat zo'n blikseminslag in het vliegtuig levensgevaarlijk is, maar maar vliegtuigen zijn gemaakt om ertegen te kunnen. De nieuwste vliegtuigen mogen dan meer composieten bevatten, ze moeten nog altijd dezelfde onweersdreiging aankunnen. Fabrikanten besteden dan ook heel veel tijd en moeite aan die bliksemveiligheid." De onderzoekers hebben bij de grondtesten in Toulouse ongeveer honderdtwintig gigabyte aan onderzoeksdata gecreëerd die samen tot één simpele conclusie leiden: ons meetsysteem werkt. Maar wat hebben we er nu eigenlijk aan? De Boer: "Nu het meetprincipe bewezen is, willen we met het systeem de lucht in! Tijdens de grondtesten gebruikten we kunstmatige bliksemstroom, en nu willen we gaan meten aan de echte klappen die de natuur kan uitdelen. Dat kan bijvoorbeeld tijdens een van de certificatievluchten van een nieuw vliegtuigtype, waarbij met zware ijsafzetting moet worden gevlogen. Tijdens die vluchten wordt het vliegtuig ook tientallen keren door de bliksem geraakt. Dan is het heel nuttig om zo'n systeem aan boord te hebben. Maar ook de gewone commerciële maatschappijen kunnen hier baat bij hebben. Stel dat het vliegtuig door de bliksem wordt getroffen, dan kan het systeem al tijdens de vlucht informatie doorgeven aan het maintenance centre op de grond, over waar de bliksem is ingeslagen en hoe sterk die was. Na een blikseminslag moet een vliegtuig altijd uitgebreid worden geïnspecteerd en met informatie vooraf kan dat sneller en efficiënter. Verder is er een wetenschappelijke toepassing, het opbouwen van een database van blikseminslagen in reguliere vluchten, voor toekomstig gebruik door regelgevers en vliegtuigbouwers." Ze staan er, op de Innovatie-estafette 2009.
